LHRC, TLS WAFUNGUA KESI MAHAKAMA KUU KUPINGA MARUFUKU YA MIKUTANO YA KISIASA

Na Mwandishi Wetu, 

Dar es Salaam

Kituo cha Sheria na Haki za Binadamu (LHRC) kwa kushirikiana na Chama cha Wanasheria Tanganyika (TLS) pamoja na walalamikaji wengine, akiwemo mwanasiasa mkongwe Dkt. Willibrod Slaa, wamefungua shauri la kikatiba katika Mahakama Kuu ya Tanzania wakipinga tamko la Serikali lililopiga marufuku mikutano ya hadhara na maandamano ya vyama vya siasa nchini.

Shauri hilo, lenye namba 18/2026, limefunguliwa katika Rejista ya Mahakama Kuu Kanda ya Tabora likiwa linapinga tamko lililotolewa na Waziri wa Mambo ya Ndani ya Nchi bungeni Juni 23, 2026, ambalo lilitangaza kusitishwa kwa mikutano ya hadhara na maandamano ya kisiasa kwa muda usiojulikana.

Akizungumza na waandishi wa habari jijini Dar es Salaam, Mkurugenzi Mtendaji wa LHRC, Anna Henga, alisema hatua ya kufungua kesi hiyo imelenga kutafuta tafsiri ya kikatiba kuhusu uhalali wa tamko hilo, ambalo kwa mtazamo wao linakiuka haki na uhuru wa msingi unaolindwa na Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania pamoja na mikataba mbalimbali ya kikanda na kimataifa ambayo Tanzania imeridhia.

Alieleza kuwa Katiba inatoa haki ya wananchi kukusanyika kwa amani, kushirikiana na kutoa maoni yao bila hofu, huku akisisitiza kuwa haki hizo haziwezi kuondolewa kwa tamko la kiutawala.

«"Katiba yetu pamoja na sheria za kimataifa zinaruhusu wananchi kukusanyika, kushirikiana na kutoa maoni yao kwa amani. Tulimtaka Waziri afute tamko hilo na kuomba radhi kwa wananchi, lakini kwa kuwa hilo halikufanyika, tumeamua kwenda mahakamani kutafuta haki," alisema Henga.»

Katika shauri hilo, walalamikaji wamewafungulia kesi Waziri wa Mambo ya Ndani ya Nchi akiwa katika nafasi yake ya kiserikali na binafsi, Mkuu wa Jeshi la Polisi (IGP), pamoja na Mwanasheria Mkuu wa Serikali (AG).

Kwa mujibu wa walalamikaji, tamko hilo linakiuka haki mbalimbali za kikatiba, ikiwemo haki ya usawa mbele ya sheria, uhuru wa kujieleza, uhuru wa kukusanyika na kushirikiana, pamoja na haki ya wananchi kushiriki katika shughuli za kisiasa na maendeleo ya taifa.

Akizungumza kwa niaba ya timu ya mawakili wa TLS, Wakili Jebra Kambole alisema wameamua kufungua kesi hiyo katika Rejista ya Mahakama Kuu Kanda ya Tabora kwa lengo la kutoa nafasi kwa majaji kutoka kanda mbalimbali kushiriki katika uamuzi wa suala hilo la kikatiba.

Alisema shauri hilo linagusa maslahi mapana ya taifa, hivyo ni muhimu lipate tafsiri ya kina kutoka kwa Mahakama Kuu.

«"Sisi ni miongoni mwa mawakili wengi wanaoshughulikia shauri hili. Tumeamua kulifungua Tabora kwa sababu tunataka majaji kutoka kanda zote wapate nafasi ya kushiriki katika kurekebisha taifa pale mambo yanapoonekana kwenda kinyume na Katiba," alisema Kambole.»

Aliongeza kuwa kesi hiyo inalenga kupima uhalali wa tamko hilo dhidi ya masharti ya Katiba ya mwaka 1977, hususan ibara zinazohusu usawa mbele ya sheria, uhuru wa kujieleza, haki ya kukusanyika na kushirikiana pamoja na haki ya wananchi kushiriki katika shughuli za kitaifa.

Walalamikaji pia wanadai kuwa tamko hilo limekuwa likitekelezwa kwa namna inayobagua vyama vya upinzani, huku viongozi wa Serikali na Chama Cha Mapinduzi (CCM) wakiendelea kufanya mikutano yao ya hadhara.

Kwa mujibu wa mawakili hao, vyama vya upinzani kama CHADEMA na ACT-Wazalendo vimehusishwa katika shauri hilo ili viweze kutoa msimamo wao kuhusu suala hilo, huku wakieleza kuwa CCM hakikujumuishwa kwa kuwa kimeonyesha kuunga mkono tamko la Serikali.

Kwa upande wake, mwanasiasa mkongwe na mwanaharakati Dkt. Willibrod Slaa alisema ameamua kujiunga na shauri hilo kwa sababu anaamini mustakabali wa demokrasia na haki za wananchi uko hatarini.

Alisema akiwa ameshuhudia historia ya kisiasa ya Tanzania tangu enzi za TANU, anasikitishwa na mwenendo wa sasa ambao, kwa maoni yake, unazidi kupunguza nafasi ya wananchi kushiriki katika mijadala ya kisiasa na maendeleo ya nchi.

«"Mimi sasa ni mzee, lakini ninaumia ninapoona nchi yangu inaendelea kwenda kwenye matope. Taifa langu, vijana wangu na wajukuu zangu wanatumbukia mahali pabaya. Siwezi kukaa kimya nchi ikitumbukia shimoni," alisema.»

Dkt. Slaa alisema haki ya kukusanyika na kujieleza si zawadi kutoka kwa viongozi bali ni haki za msingi zilizowekwa na Katiba, hivyo hazipaswi kuzuiwa kwa maamuzi yasiyopitia utaratibu wa kisheria.

Aidha, alidai kuwa hata katika kipindi cha mfumo wa chama kimoja, wananchi walikuwa na nafasi kubwa ya kushiriki mijadala ya sera mbalimbali kupitia mikutano ya hadhara, jambo ambalo amesema linaonekana kupungua katika mazingira ya sasa.

Katika hatua nyingine, Dkt. Slaa alikosoa matumizi ya tuhuma za ugaidi dhidi ya baadhi ya wanasiasa na wanaharakati, akisema sheria ya ugaidi haikukusudiwa kutumika dhidi ya watu wanaotumia njia za kisheria kutetea haki zao.

«"Hakuna kipengele chochote kinachomtaja mwanaharakati anayepigania haki kuwa gaidi. Kama kuna tishio la usalama, mbona matamasha na shughuli nyingine kubwa zinaendelea? Kwa nini suala hilo lionekane kwenye siasa pekee?" alihoji.»

Alisema ana imani Mahakama Kuu itatoa uamuzi unaozingatia Katiba, sheria na maslahi mapana ya taifa.

Walalamikaji wamesema lengo la shauri hilo si kuleta mgogoro wa kisiasa, bali kupata tafsiri ya kikatiba kuhusu mipaka ya mamlaka ya Serikali katika kuweka vikwazo vinavyoweza kuathiri haki za msingi za wananchi.

Shauri hilo sasa linasubiri kupangiwa tarehe ya kutajwa na baadaye kusikilizwa na jopo la majaji wa Mahakama Kuu, ambapo uamuzi wake unatarajiwa kuwa na athari kubwa katika tafsiri ya haki za kisiasa, uhuru wa kujieleza na demokrasia nchini.Nikiihariri kwa mtindo wa habari za magazeti (Mwananchi/The Citizen) au wa televisheni ili isomeke kwa mvuto zaidi, naweza pia kufanya hivyo.